Je laadpaal aansluiten op een omvormer: Zo laad je op zonnestroom

Je elektrische wagen opladen met je eigen zonne-overschot: daar word je als eigenaar van zonnepanelen vrolijk van. Je gebruikt meer van je eigen stroom, je laadkosten dalen en je wagen staat ’s morgens vol met zon van gisteren. Op papier klinkt dat simpel. In de praktijk botsen veel EV-rijders er al snel op dat hun laadpaal en zonnepanelen niet zomaar samenwerken. Hoe weet een laadpaal eigenlijk wanneer er zon over is? En welke rol speelt de omvormer daarbij? Dat verraden we al meteen: die hoeft er lang niet altijd rechtstreeks mee verbonden te zijn.

In dit artikel lees je:

• Wat PV-overschotladen precies is

• Hoe je laadpaal en zonnepanelen met elkaar communiceren

• Of je laadpaal rechtstreeks op de omvormer moet zitten

• Welke manieren er zijn om met zonnestroom te laden

• Waar je op let als je je systeem plant

• Welke laadpalen je de meeste vrijheid geven

In het kort

• Een laadpaal “ziet” zonnestroom niet vanzelf. Hij heeft data nodig van een EMS, energiemeter of digitale meter om te weten wanneer er overschot is.

• Je laadpaal hoeft niet rechtstreeks op de omvormer aangesloten te zijn. Meten bij de netaansluiting werkt met zo goed als elke omvormer, ook met oudere modellen.

• Nu de terugdraaiende teller verdwenen is, levert je zonne-energie meer voor jezelf op dan ze terug in het net te injecteren.

• Slim laden helpt je om je kwartierpiek laag te houden, en zo je capaciteitstarief te drukken.

• Een laadpaal met automatische faseomschakeling benut ook kleine beetjes overschot.

• Dynamische energietarieven zijn een goede aanvulling op PV-overschotladen wanneer de zon even niet schijnt.

Koppel je je laadpaal aan je zonnepanelen, dan laad je je wagen met stroom die je zelf opwekt. Dat is meteen een van de slimste manieren om meer uit je eigen zonne-energie te halen en je laadkosten omlaag te brengen.

In België speelt daar nog iets anders mee: de terugdraaiende teller. Vroeger draaide je teller letterlijk achteruit als je panelen meer opwekten dan je op dat moment verbruikte, waardoor je injectie en afname netjes tegen elkaar wegstreepte. Sinds de digitale meter is dat verleden tijd. Je afname en je injectie worden nu apart gemeten, en voor de stroom die je injecteert (teruglevert), krijg je een injectievergoeding. Die ligt lager dan wat je betaalt voor stroom die je van het net haalt.

Het gevolg? Je eigen zonnestroom meteen zelf gebruiken is voordeliger dan ze in het net te injecteren. En laat dat nu net zijn waar overschotladen van pas komt: laad je je wagen rechtstreeks op met je eigen zonne-energie, dan haal je er het meeste uit. Bovendien helpt slim laden je om hoge verbruikspieken te vermijden, en dat scheelt op je capaciteitstarief. Daarover verderop meer.

• Lagere laadkosten doordat je je eigen zonnestroom gebruikt

• Meer onafhankelijkheid van het stroomnet

• Minder CO₂-uitstoot en minder impact op het milieu

PV-overschotladen betekent dat je elektrische wagen alleen laadt wanneer je zonnepanelen meer stroom opwekken dan je huishouden op dat moment verbruikt.

Een voorbeeld:

• Je zonnepanelen wekken 8 kW op.

•  Je huishouden gebruikt op dat moment 3 kW.

• De 5 kW die overblijft, gaat naar je wagen.

Het doel van PV-overschotladen is zo veel mogelijk eigen zonnestroom te gebruiken en zo min mogelijk stroom van het net te halen om geld te besparen.

en laadpaal communiceert met je zonnepanelen via een ander apparaat dat meet hoeveel stroom er over is. Je laadpaal weet pas dat er zon over is als een ander apparaat dat voor hem meet. Hij voelt namelijk niet zelf aan dat de zon schijnt, dus hij heeft die informatie ergens anders vandaan nodig.

Meestal komt ze van een van deze bronnen:

• Een energiemanagementsysteem (EMS)

• Een aparte energiemeter

• Gegevens uit de omvormer of de digitale meter

En afhankelijk van je installatie bereikt die informatie je laadpaal op verschillende manieren:

• Rechtstreeks vanuit de omvormer

• Via een extern energiemanagementsysteem (EMS)

• Via een smarthomesysteem zoals Home Assistant

• Via aparte hardware van een andere leverancier

Nee, voor PV-overschotladen hoeft je laadpaal niet rechtstreeks op de omvormer aangesloten te zijn. Veel systemen meten de stroom gewoon op een ander punt, bijvoorbeeld bij de netaansluiting van je woning, met stroomtransformatoren (CT-klemmen) of een energiemeter. Je laadpaal hoeft dan maar één ding te weten: haal je op dit moment stroom van het net, of injecteer je stroom in het net?

Daardoor werkt slim laden met zonnestroom met zo goed als elke omvormer. Ook oudere installaties en omvormers die niet rechtstreeks met je laadpaal of EMS kunnen praten, zijn daar geschikt voor.

Welke onderdelen je nodig hebt voor PV-overschotladen hangt af van waar je laadpaal zijn informatie over het zonneoverschot vandaan haalt. Dit is de basis:

Er zijn grofweg vier manieren om je laadpaal aan je zonnepanelen te koppelen. Welke het beste voor jou past, hangt vooral af van wat je zoekt: een kant-en-klare oplossing, of net een systeem op maat in je smart home.

• Een EMS van de fabrikant gebruiken

• Binnen het ecosysteem van één fabrikant blijven

• Koppelen via open API’s en smarthomesystemen

• Koppelen via een extern EMS

Hieronder nemen we ze één voor één door.

Sommige fabrikanten van laadpalen, waaronder go-e, hebben hun eigen EMS. Dat geeft je laadpaal de informatie die hij nodig heeft voor PV-overschotladen. Meestal meet zo’n EMS de netaansluiting van je woning met eigen stroomtransformatoren. Dit is bij de go-e Controller niet anders. De omvormer en de digitale meter van je woning hoeven dan niet actief met je laadpaal mee te praten om het overschotladen te regelen.

Wil je naast het laden ook je totale zonneopbrengst meten en zien, inclusief het verbruik van de rest van je woning? Dan meet je de stroom met een sensor op één fase van je omvormer. Die sensor plaats je rond de voedingskabel van de omvormer.*

* Alleen mogelijk bij omvormers die met wisselstroom werken.

Sommige fabrikanten, zoals SolarEdge, bieden een compleet systeem aan: omvormer, laadpaal, digitale meter en energiemanagement, allemaal van hetzelfde merk en op elkaar afgestemd. De onderdelen zijn meestal al op voorhand op elkaar ingesteld, wat de installatie en het gebruik een stuk makkelijker maakt.

Toch kiezen veel mensen er bewust niet voor. Zo’n gesloten systeem is namelijk minder flexibel. Wil je later iets uitbreiden, een onderdeel vervangen of een toestel van een ander merk toevoegen, dan is dat lastiger dan bij een open systeem. En je wordt afhankelijker van dat ene merk: voor updates, maar het is niet zeker of nieuwe toestellen straks nog zullen passen.

Ben je technisch handig, of heb je al een smarthomesysteem zoals Home Assistant? Dan is een laadpaal met open API’s interessant. De go-e Charger heeft bijvoorbeeld zowel lokale API’s als cloud-API’s, waarmee je je energiemanagement helemaal naar je hand zet.

Om PV-overschotladen werkend te krijgen heb je wel een energiemeter nodig bij de netaansluiting van je woning, of een bestaande meter die aan je zonnepanelen hangt. Die meter geeft aan je smarthomesysteem door hoeveel zon er over is.

Veel fabrikanten laten je het PV-overschot ook regelen via een EMS van een andere partij. Dat werkt vooral goed als die bedrijven integratiepartners zijn, want dan sluiten de systemen netjes op elkaar aan en is de installatie een stuk eenvoudiger.

Zo’n extern EMS is trouwens niet altijd een apparaat, het kan ook software zijn. Een mooi voorbeeld is de samenwerking tussen go-e en Clever-PV. Dat platform maakt automatisch laden met zonnestroom zo simpel mogelijk. Je hebt er wel een energiemeter voor nodig die aan je zonnepanelen hangt, net als bij de koppeling via een open API.

Een andere integratiepartner van go-e is Embion. Embion werkt net met hardware, zoals de Embion Controller. Die houdt je zonneoverschot continu in de gaten en seint je laadpaal zodra er genoeg over is om te laden.

Hoe goed en hoe flexibel je systeem straks werkt, hangt van een paar dingen af. Dit zijn de belangrijkste om vooraf over na te denken:

• Past het bij je omvormer en je bestaande apparatuur?

• Ondersteunt het automatische faseomschakeling?

• Houdt het rekening met je capaciteitstarief (je piekvermogen)?

• Kun je er later een thuisbatterij aan toevoegen?

• Hoeveel vrijheid heb je om toestellen te koppelen?

• Hoe wordt de stroom gemeten?

• Werkt het met dynamische energietarieven?

We lopen ze hieronder stuk voor stuk langs.

Voor PV-overschotladen zijn er drie gangbare manieren om de stroom te meten. Het grote verschil zit in hoeveel je EMS kan uitlezen en in de app kan tonen.

Dit is veruit de meest voorkomende setup. De sensoren zitten achter je digitale meter, en eventueel ook op de uitgang van je omvormer.

Zo ziet het systeem:

• Hoeveel stroom je woning van het net haalt

• Hoeveel overschot er teruggaat naar het net

• Hoeveel je omvormer opwekt

Met die informatie stuurt het EMS je overschotladen goed aan, want het ziet precies wanneer er zonne-energie over is. En je verbruik en je opbrengst worden netjes weergegeven.

Deze setup gebruik je als de sensoren tussen je zonnepanelen en je woning zitten. De EMS-sensoren komen dan rechtstreeks op de uitgang van je omvormer, zodat het systeem de gegevens voor overschotladen binnenkrijgt.

Het systeem meet dan*:

• Je zonneopbrengst

• Het verbruik van je hele huishouden tot in detail

* Hoeveel je van het net haalt of injecteert, rekent het systeem uit op basis van die gegevens.

 In de app krijg je zo een compleet beeld van al je energiestromen, want het EMS ziet zowel het net als je omvormer.

Soms staat je omvormer een stuk van je zekeringkast af, bijvoorbeeld in de garage, de kelder of een aparte technische ruimte. Of de kabels zitten op een plek waar je niet veilig een sensor kunt plaatsen.

Met een EMS zoals de go-e Controller werkt overschotladen dan nog steeds, want het systeem ziet nog altijd of je stroom afneemt of injecteert in het net. Wat je in dit geval mist: je ziet je exacte zonneopbrengst niet, en het vermogen van je omvormer staat niet apart in je energieoverzicht.

Sommige energiemanagementsystemen werken alleen optimaal binnen hun eigen merk. Andere koppelen met zo goed als elke zonne-installatie. De go-e Controller werkt bijvoorbeeld met elk type omvormer, ongeacht merk of leeftijd van het apparaat. Dat geeft je meer vrijheid, en daarom is het voor veel mensen de betere keuze.

In Vlaanderen bepaalt je hoogste kwartierpiek mee hoeveel netkosten je betaalt: dat is het capaciteitstarief. Laad je je wagen op vol vermogen, dan kan dat in je eentje al een piek van 7,4 of zelfs 11 kW veroorzaken, en dat tikt aan op je factuur. Een slimme laadpaal die je laadvermogen afstemt op je overschot (bijvoorbeeld met automatische faseomschakeling) helpt je die piek af te vlakken. Zo laad je niet alleen groener, maar hou je ook je capaciteitstarief onder controle.

Speel je met de gedachte om later een thuisbatterij toe te voegen? Zorg dan dat je laadpaal overweg kan met batterijsystemen en energieplatforms. De go-e Controller laat bijvoorbeeld zien hoeveel een PV-AC-thuisbatterij opbrengt. Een DC-batterij kan hij niet meten, maar in de app stel je eenvoudig in dat je batterij niet leegloopt terwijl je je wagen laadt.

Met automatische faseomschakeling schakelt je laadpaal terug naar laden op één fase zodra er te weinig vermogen is voor drie fasen. Een voorbeeld: staat je laadstroom op 11 kW, dan laadt je wagen niet op overschot als er maar 2 kW over is. Een laadpaal die automatisch van fase wisselt, zoals de go-e Charger, schakelt dan gewoon terug naar één fase. Zo gaat ook een klein beetje zon nog naar je batterij. Meer weten over het verschil? Lees ons artikel over eenfasig en driefasig laden.

Een laadpaal aan je zonnepanelen koppelen kan grofweg op twee manieren: gesloten, gebonden aan één merk, of open.

Bij een gesloten koppeling is je laadpaal gemaakt om samen te werken met één specifiek omvormermerk. SolarEdge is daar een mooi voorbeeld van: dat koppelt naadloos met SolarEdge-omvormers en -meters.

Bij een open koppeling zit je niet vast aan één merk. De laadpaal werkt met open standaarden zoals HTTP API, MQTT of Modbus TCP. De go-e Charger kiest bewust voor die open aanpak.

Overschotladen werkt op zijn best als de zon volop schijnt. Is er even geen overschot, dan helpen dynamische energietarieven je laadkosten verder omlaag te brengen. Sommige laadpalen, zoals de go-e Charger, laden je wagen automatisch op de goedkoopste momenten van de dag en geven zonnestroom altijd voorrang zodra die er is.